Krzysztof Januszek

Zdrowotne znaczenie pływania

Powszechnie uważa się, że pływanie jest jednym z najzdrowszych sportów. I jest nim rzeczywiście, jeżeli uprawiający ten sport przestrzegają podstawowych zasad bezpieczeństwa i higieny. Ruch w wodzie, z pokonywaniem znacznego jej oporu, harmonijnie kształtuje postawę ciała. Pływanie oraz całe środowisko wodne bardzo korzystanie wpływa na organizm ludzki. Jest traktowane jako umiejętność użytkowa, forma rekreacji ruchowej, dyscyplina sportowa oraz jako terapia ruchowa. Przyczynia się w szczególności do usuwania nadmiernych krzywizn kręgosłupa, lepszego wysklepienia klatki piersiowej, zwiększenia jej ruchomości oraz powiększenia pojemności płuc. Zaleca się je wszystkim, którzy mają wszelkiego rodzaju wady postawy, płaskostopie oraz cierpią z powodu nadwagi.

Ćwiczenia wykonywane w wodzie, umożliwiają odciążenie kręgosłupa, hartowanie organizmu, poprawę ogólnej wydolności, wzmacnianie siły mięśniowej, poprawę koordynacji nerwowo-mięśniowej.

Środowisko wodne korzystnie wpływa na przyjmowanie prawidłowej postawy ciała, ponieważ odciąża kręgosłup oraz sprzyja rozluźnianiu mięśni. Podczas pływania woda ujędrnia skórę. Taka forma ruchu nie tylko poprawia kondycję fizyczną, ale również wspaniale działa na psychikę: odpręża i uspokaja.

Pozioma pozycja ciała w wodzie w czasie pływania w dużym stopniu ułatwia pracę serca. Ponadto ciśnienie i prąd wody działają masująco na naczynia krwionośne i tym samym usprawniają krążenie krwi, powodując obfitszy jej dopływ do serca. Lepszy krwioobieg przyczynia się z kolei do wydatniejszego zaspokojenia zapotrzebowania w tlen. Duże potrzeby tlenowe ustroju w wodzie spowodowane są przyśpieszeniem przemiany materii w czasie pływania. A więc doskonałym środkiem likwidującym niedotlenienie organizmu i to w warunkach jak najbardziej sprzyjających, gdyż powietrze nad wodą jest czyste, wolne od kurzu i innych zanieczyszczeń.

Podczas pływania zaangażowane są prawie wszystkie mięśnie i stawy, co umożliwia rozbudowanie gorsetu mięśniowego, który utrzymuje skorygowaną postawę. W środowisku wodnym nie występuje przeciążenie stawów, więc wszelkie ćwiczenia prowadzone w wodzie nie powodują żadnych kontuzji ani urazów. Zajęcia na pływalni cieszą się zwłaszcza wśród dzieci ogromnym powodzeniem, ponieważ są połączeniem przyjemności, jaką dają zabawy w wodzie z doskonaleniem umiejętności pływania i działaniem terapeutycznym - korekcja wad postawy, którego dzieci nie muszą dostrzegać. Ci, którzy pływają, mniej chorują, są uodpornienia na przeziębienia.

Oceniając przydatność poszczególnych stylów pływackich w pływaniu korekcyjnym na podstawie opracowania jak również własnym doświadczeniu (praca w charakterze instruktora pływania na basenie) trzeba stwierdzić, że najbardziej przydatnym stylem jest styl klasyczny i grzbietowy, co ilustruje poniższa tabela.

Zastosowanie poszczególnych technik pływania w korekcji wad postawy

Styl

Wykorzystanie

Klasyczny

Korekcja wad postawy zlokalizowanych w odcinku lędźwiowym kręgosłupa - plecy wklęsłe, skoliozy lędźwiowe, kolana szpotawe, płaskostopie. Najbardziej korzystna jest faza poślizgu. Należy zwracać uwagę na prowadzenie rąk (dłoni i przedramion) blisko lustra wody. Elongacja kręgosłupa.

Grzbietowy

Korekcja wad zlokalizowanych w odcinku lędźwiowym kręgosłupa - plecy wklęsłe, plecy okrągłe, plecy wklęsło-okrągłe, kolana koślawe, płaskostopie. Prowadzenie rąk nad i pod wodą bardzo korzystnie wpływa na korekcję wad postawy. Elongacja kręgosłupa.

Dowolny

(kraul)

Korekcja wad postawy zlokalizowanych w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, koślawości kolan, płaskostopia. Sprzyja elongacji kręgosłupa. Ograniczona przydatność korekcyjna - wykorzystanie pracy nóg.

Motylkowy

Korekcja stopy płaskiej, kolan koślawych, kształtu lordozy lędźwiowej (u zawodowych pływaków), przodopochylenia miednicy. Bardzo ograniczona przydatność korekcyjna, wykorzystuje się jedynie pracę nóg.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: S. Owczarek. Korekcja wad postawy. Pływanie i ćwiczenia w wodzie. WSiP, Warszawa 1999

Umiejętność pływania przemawia za uprawianiem ćwiczeń w wodzie. Dzięki tej umiejętności czujemy się bezpiecznie i możemy w pełni korzystać z przyjemności, jakie daje nam przebywanie nad jeziorem czy morzem. Dobre opanowanie pływania jest też najlepszym zabezpieczeniem przed utonięciem. Dlatego należy jak najczęściej korzystać z możliwości kąpieli oraz postrzegać pływanie jako najzdrowszy sport.