Iwona Czeczot

Prawa i obowiązki uczniów w świetle przeprowadzonej ankiety.

 

W listopadzie 2000 roku podjęłam się pełnienia funkcji przewodniczącego Szkolnego Koła Towarzystwa Przyjaciół Dzieci przy S.P.Nr 49 w Białymstoku. Jednym z wielu celów statutowych TPD jest troska o poszanowanie praw dzieci. W związku z tym Szkolne Koło postanowiło zdiagnozować poziom znajomości praw i obowiązków wśród uczniów, oraz oddziaływania środowiska szkolnego i rodzinnego w tej sferze.

W grudniu 2000 roku przeprowadziłam anonimową ankietę wśród uczniów klas piątych i szóstych na temat orientacji w prawach i obowiązkach dziecka i ucznia. W ankiecie wzięło udział 175 uczniów.

Ankieta składała się z dwóch części dotyczących znajomości praw (CZĘŚĆ I) i obowiązków (CZĘŚĆ II) dziecka jako ucznia i człowieka. W związku z możliwością udzielenia dowolnej liczby przykładów praw i obowiązków przez respondenta suma odpowiedzi nie daje wyniku 100%.

CZĘŚĆ PIERWSZA.

Na pytanie: "Czy wiesz, że jako uczeń i człowiek masz określone prawa?" badani w większości (95,4%) odpowiadali twierdząco.

Dalej należało wymienić konkretne prawa dzieci, które ich zdaniem posiadają.

Pojedyncze osoby wymieniają prawo do wyznawania swojej religii, własnego stylu ubierania się, obrony, dążenia do celu, sprawiedliwego oceniania, bycia kochanym, posiadania domu i rodziny, do odpoczynku, do prywatności, poszanowania własnej godności, honoru. Jedna osoba zauważyła, że każdy ma równe prawa, a są one spisane w Kodeksie Ucznia.

Na pytanie:, " Do kogo możesz zwrócić się o pomoc, gdy twoje prawa nie są przestrzegane? " Badani odpowiadali:

W celu wyegzekwowania swoich praw uczniowie mogą: prosić, przypominać, walczyć o nie, sprzeciwiać się, dopinać swego, poskarżyć się władzom, żądać.

Na pytanie: " Czy kiedykolwiek Twoje prawa nie były przestrzegane? " 16% uczniów - odpowiedziało twierdząco. Łamanie praw dotyczyło środowiska zarówno domowego jak i szkolnego. Tylko w dwóch przypadkach po 5 osób (2,8%) stwierdziło, że miało więcej niż jeden sprawdzian w ciągu dnia i było ośmieszanym przez nauczyciela.

DRUGA CZĘŚĆ

Na pytanie: "Czy wiesz, że jako uczeń i człowiek masz określone obowiązki?." badani w większości (95,4%) odpowiadali twierdząco.

Badani wiedzą, że ich obowiązkiem jako ucznia jest:

Z racji bycia człowiekiem zdaniem badanych uczniowie powinni:

Zdaniem badanych inni mogą egzekwować od nich wypełnianie obowiązków poprzez: prośbę, zwracanie uwagi, stawianie wymagań, żądania, tłumaczenie, szczerą rozmowę, radą, dobrym przykładem, pomocą w nauce, zrozumieniem, przypominaniem a także karą, zmuszaniem, punktowaniem ( mandaty za złe zachowanie).

Badani uczniowie przyznali się do tego, że czasami nie wypełniali swoich obowiązków:

Pojedyncze osoby chodziły na wagary, nie dotrzymywały danego słowa, zdradzały cudze tajemnice.

Na podstawie wyników ankiety nasunęły mi się następujące wnioski:

  1. Większość dzieci w wieku 11 - 13 lat nie potrafi jednoznacznie określić (podać definicji) pojęć: "prawa człowieka", "prawa ucznia", "mieć do czegoś prawo". Uczniowie ci najczęściej utożsamiają prawa z obowiązkami, rozpoczynają swe wypowiedzi od słów: " powinienem", " muszę", "nie mogę". Intuicyjnie jednak wiedzą, że mają swe prawa. Nie potrafią tylko ich nazwać. Niewielki procent zgłoszonych przypadków łamania ich praw może moim zdaniem świadczyć o tym, że środowisko domowe i szkolne oddziaływuje na ogół w sposób prawidłowy.
  2. W celu egzekwowania swych praw badani uczniowie w pierwszej kolejności zwracają się (obdarzają zaufaniem) do nauczycieli, dopiero później do rodziców.
  3. Uczniowie wiedzą, że mają określone obowiązki i dobrze potrafią je sprecyzować.
  4. Badani woleliby, aby egzekwowanie obowiązków następowało poprzez prośbę, zwracanie uwagi i szczerą rozmowę a nie karanie.

Wyniki ankiety wskazują na potrzebę podjęcia działań mających na celu poprawę stanu wiedzy uczniów na temat ich praw, zawsze jednak w połączeniu z obowiązkami. Najlepiej byłoby przekazać tę wiedzę metodami aktywnymi, w toku gier i zabaw oraz technik, dramowych, które pobudziłyby do myślenia i lepszego zrozumienia, Kodeksu Ucznia i Deklaracji Praw Dziecka.

 

Opracowała

Iwona Czeczot SP nr 49 w Białymstoku

 

feather.gif (1872 bytes)2arrow2.gif (371 bytes)powrót